Parafudur Montajı

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 


Günümüzde tüm sektörlerde (konut, ticari binalar ve endüstriyel tesisler) ve özellikle data centerlarda, bilgisayar ve sunucu altyapısına güvenilmektedir. Aşırı gerilimlerden kaynaklanan, bilgisayar sisteminde yaşanacak herhangi bir duruş, yıkıcı sonuçlara sebep olabilir. Çalışma kaybı, hizmet kaybı, veri kaybı ve üretim kaybı gibi aşırı gerilimlerden korunmayı sağlayan parafudrların maliyetlerinin çok üzerinde maliyetler doğurabilir.

Tüm bu sebeplerde ötürü elektriksel tesisat sistemlerinde giriş panolarından, tali panolara ve uç ekipmanlara kadar, basamaklı olarak kurulumu gerekli olan parafudrlar doğru monte edilmedikleri taktirde istenen korumayı sağlayamazlar. Bu yazımızda; parafudrların doğru montajı için dikkat edilmesi gereken 5 kilit noktaya değineceğiz:

 1) Paralel bağlantı:
Parafudurlar koruyacağı devreye paralel bağlanır. Bunun tek istisnası; telefon ve data hatları için kullanılan parafudrlardır. Data hattı parafudrları girdi-çıktı yaparak seri bağlanırlar.

 2) 50 cm. kuralı:
10 kA’lik bir yıldırım darbe akımı 1m kabloda, kablonun endüktansından dolayı yaklaşık 1200V gerilim düşümüne sebep olur. Parafudrun koruma seviyesi Up Koruma kesicisinin uçlarındaki gerilim Ud Bağlantı uçlarında oluşan gerilim U1, U2, U3 toplamına eşittir.

Uprot = Up + Ud + U1 + U2 + U3

Parafudrun koruma gerilimi seviyesini, korunan cihazın darbe gerilim dayanımının (Uw) altında tutmak için, toplam kablo mesafesi (L = L1 + L2 + L3) mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır (50 cm’den daha az).

Bunu gerçekleştirmek için aşağıdaki çözümler kullanılabilir:

a) İlave düğüm noktalarını azaltmak
b) V tipi veya “giriş-çıkış” şeklinde kablolama yapmak bağlantı mesafelerini sıfırlar
c) Büyük panolarda, PE toprak bağlantısını ana baradan alarak, topraklama klemensi ile parafudra daha yakın bir noktaya taşımak.
d) Tüm bunlar yapılamıyor ise Up değeri daha düşük bir parafudr seçilmelidir.

 3) 30 metre kuralı:
Tip 2 parafudr ile korunan ekipman arasındaki mesafe 10 m.’den daha az ise IEC 61643-12’ye göre 100% etkin koruma sağlanır. Eğer mesafe çok fazla ise, parafudrun koruma etkinliği azalır. Bunun sebebi kablo halkası bir anten gibi davranarak osiloskopik yansıma fenomeni sebebiyle darbe gerilimini yükseltmesidir (Up’nin 2 katına kadar) ve elektromanyetik endüklenme fenomeni ile bu halka daha da büyür.

Koruma mesafesi, yani parafudr ile korunacak ekipman arasındaki maksimum iletken boyu, Up koruma gerilimi seviyes, Uprot parafudr bağlantısına kadar olan gerilim düşümleri toplamı ve Uw korunacak olan ekipmanın darbe dayanım gerilimine bağlıdır.
Mesafe hesap edilebilir, ancak her durumda dikkat edilmesi gereken mesafe deneyim sonucu maksimum 10 m. olarak belirlenmiştir. Bu yüzden enerji beslemesinin olduğu noktada kurulu olan bir parafudr.

Tüm tesisi korumaya yetmeyeceğinden, uç ekipmanlara doğru bir önceki parafudr ile koordineli olacak şekilde daha düşük koruma gerilimi seviyesinde parafudrlar eklenmelidir. Bu mesafe 30 m.’yi aştığı taktirde kesinlikle parafudr ilave edilmelidir (uç ekipmanın bulunduğu noktaya en yakın mesafede, örneğin bilgisayar/sunucu odasının girişinde sigorta kutusu içerisinde).

 4) Koruma kesicisi seçimi:
Parafudr koruma kesicisi (otomatik sigorta veya kartuş sigorta taşıyıcı) üst devresine bağlanarak, parafudrlara termik ve kısa devre koruması sağlar. Yine ömür sonunda parafudru devreden ayırmak veya ömrü biten kartuşları değiştirmek için emniyet ve servis sürekliliğini sağlamak için gereklidir. Parafudr üreticisi, tüm parafudurlar tipleri ile birlikte kullanılacak maksimum koruma kesicisini bildirmelidir. Parafudrun bağlantı noktasında oluşabilecek kısa devre akımına (Ip) göre ilgili koruma kesicisi seçilmelidir.

 5) Kablo kesiti seçimi ve topraklama direnci:
Enerji beslemesi ile parafudr arasındaki bağlantı: Bu kablo en azından üst devreden gelen kablo ile aynı kesitte olmalıdır. Kablolama şekli kesitlerden daha önemli olmakla birlikte, ana panoda fazlar ve nötr 10 mm² toprak ise 16 mm² olmalıdır.

 Parafudur toprak bağlantısı:

Dış yıldırımlık (ör. paratoner) iniş iletkenleri yokken minimum kesit 4 mm², dış yıldırımlık iniş iletkenleri varken minimum 10 mm² olmalıdır. Güvenlik marjı bırakabilmek için daha büyük,10-20 mm²’lik bir kesit seçilmesi tavsiye edilmektedir

Topraklama direnci

IEC 62305’e göre maksimum 10 ohm olmalıdır. Ancak endüstriyel tesislerde 5 ohm veya daha düşüğü önerilmektedir.

Lazer Sistemleri

Modern zamanlarda insanların büyük çoğunluğu lazerler ile Yıldız Savaşları filmlerinde tanıştı. Bilim dünyasında temelleri 1900’lü yılların başlarında Albert Einstein ile ortaya atılan lazer kavramı, 1970’li yıllardaki bilim kurgu filmleri ile...

Fibet Optik Haberleşme

  Bilgi kaynağı, optik haberleşme sistemine elektriksel işareti sağlar elektriksel verici optik kaynağı sürer. Optik kaynak taşıyıcı ışık kaynağının modülasyonunu yapar. (Elektrikten optiğe dönüşüm e/o). Optik fiber kablo taşıyıcı ortam olarak...

Fiber Optik

Bilgi iletişiminin tarihi oldukça eskiye dayanır. İlk çağlar da insanlar ateş yakarak iletmek istedikleri bilgiyi bir tepeden bir başka tepeye aktardılar. Işık kullanılarak yapılan bu ilk haberleşmede insanoğlu belki de...

Direk Tipi Trafo

İletim hatlarında gelen orta gerilimi tüketicilerin kullanabileceği alçak gerilime düşüren ve direklerin üzerine monte edilen trafolara direk tipi trafolar denir.  Özelliği Bu tip trafo merkezleri genellikle küçük yerleşim birimleri ile ana dağıtım trafosuna uzak aboneleri beslemek için kullanılır. Trafo ve donanım direk üzerine monte edilmiştir. Bir kısım elemanlar ise direğin yanında bulunan alçak gerilim panosuna monte edilmiştir.

Güneş panelleri Tasarımı

 Güneş enerjisi kullanarak elektrik üretimi, bugünlerde sıkça konuşulan yenilenebilir enerji kaynağı uygulamalarının oldukça popüler olan bir çeşididir. Bol olması, bedava olması, işletme maliyetinin düşük olması ve çevre kirliliğine yol açmaması gibi birçok iyi nedenden dolayı yatırımcıların dikkatini çekmektedir. Bu çalışmada fotovoltaik hücreler ile elektrik enerjisi üreten sistemlerin maliyeti üzerinde durulmuştur.

Kirşofun Gerilimler kanununu

 Bu yazımızda Kirşofun ikinci kanunu olarak da bilinen Kirşofun Gerilimler kanununu anlatacağız. Kirşofun gerilimler kanununa göre kapalı bir elektrik devresinde (çevrede) devre elemanları üzerinde düşen gerilimlerin toplamıgerilim kaynağının gerilimine eşittir. Veya kapalı bir çevredeki gerilimlerin toplamı sıfırdır. Aşağıdaki şekle bakıldığında kirşofun gerilimler kanunu daha iyi anlaşılır.

Parafudur

Bir yüksek gerilim tesisini veya bunun bir kısmını müsaade edilmeyen aşırı gerilimlere  karşı koruyan aygıtlara aşırı gerilimlere  karşı koruma aygıtları denir. Bu koruma aygıtlarından  biri  de  parafudurdur.  Parafudur,  büyük  akım  darbelerini  toprağa  iletir  ve işletmeyi  kesintiye  uğratmadan  aşırı  gerilimleri  şebeke  izolasyonu  için  zararsız  bir  düzeye indirir.

50 HZ frekans

Frekans bir olayın birim zaman (genel olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla, kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür. Bir saniye içerisinde oluşan saykıl sayısına frekans denir. Ülkemiz elektrik şebekesinde frekans değeri 50 Hz’de sabit tutulmaya çalışılır. Bunun sebebi özel frekanslı sistemler haricinde tüm elektrikli cihazların 50 Hz frekansına uyumlu olmasıdır.

Akım Trafoları


 Akım Trafoları  "primer" dediğimiz esas devreden geçen akımı, manyetik bir  kuplaj  ile,  küçülterek  "sekonder"  dediğimiz  ikincil  devreye  ve  bu devreye bağlı cihazlara aktarırlar. Bunun sonucunda;  a) Cihazların büyük akımlar ile zorlanması, b) OG ve YG devrelerinde, cihazların büyük gerilimler ile zorlanması önlenmiş olur.

Alternatif Akım

Bildiğimiz gibi elektrik santrallerinde döner elektrik makinaları alternatif akım, yani sinüsoidal akım üretirler. Bu akımın üretilmesi Faraday Yasası’na dayanmaktadır. Faraday Yasası’na göre bir manyetik alan içerisinde hareket eden bir iletkende bir gerilim endüklenir. Buna göre manyetik alan ve iletkenlerden oluşan bir sistemde bu büyüklükten birinin sabit, diğerinin hareketli olması gerekir.

Alternatör

Generatörlerin çalışma esaslarında anlatılan akım her yarım turda yön değiştirir. Büyük güçlü generatörlerde kutuplar elektromıknatıslardan oluşur. Kutupları oluşturan bu elektromıknatıslara uyartım sargısı ismi verilir. Dinamonun Çalışması Yönü değişken olan bu akımı tek yönlü olarak dışarı alabilmek için kolektör (komütatör) ve fırçalardan oluşan bir düzenek kullanılır.

Analog ve Sayısal Sinyaller

Haberleşme sistemleri, sinyal işleme, elektrik-elektronik mühendisliğinde sinyal fiziksel değişkenlerin nitelikleri ve davranışları hakkındaki bilgiyi taşıyan, matematiksel olarak fonksiyon biçiminde gösterilen ifadeye denir. Sinyal ayrıca fiziksel dünyada, bir sistemde yaşanan zamandaki veya uzaydaki değişimi bize gösterir ve bunu matematiksel fonksiyon olarak benzeterek üzerinde işlem yapabilmemizi sağlar.

Doğru Akım

Doğru akım, zamana göre elektriksel yönü ve şiddeti değişmeyen akımdır. Pil, akü, termokupl, doğru akım generatörleri (dinamo), güneş hücreleri gibi kaynaklardan üretilir. Genellikle düşük gerilim ile çalışan elektronik cihazlarda kullanılırlar. Elektrik enerjisini yüksek güçlerde uzak mesafelere taşıyabilmek, doğru akım sistemleri ile mümkün olmamaktadır. HVDC (High Voltage DC) iletim sistemleri buna istisnadır.

    Yusuf Gökçe

    'Yusuf GÖKÇE Blog' Teknoloji'nin her dalından hayatımızı kolaylaştıran buluşların kısa ve öz teknik bilgileri bu portalda olacak...

    Aktüel Haberler

    27 Aralık 2022
    25 Aralık 2022

    Bizden Makaleler

    © 2023 Yusuf Gökçe. Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Otomasyon, Telekominikasyon...

    Arama