Jeneratör Motoru

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

Jeneratör; soğutma suyu ve antifrizi, yakıt, yağlama yağı  ve  şarjlı  akünün  sağlanması  durumunda,  götürüldüğü yerde hemen devreye verilecek şekilde tasarlanmıştır. Michael Faraday 1831 yılında elektrik üretebilen “Faraday disk” adında küçük bir jeneratör üretmiş ancak onun bu icadı o yıllarda büyük teknolojik atılımlara neden olmamıştır.

1850’li yıllarda ise artık seri olarak üretilmeye başlayan dinamolar ilk kez yaygın olarak aydınlatma amacıyla kullanılmıştır. 1880’de Thomas Edison ve Joseph Swarm elektrik ampulünü bulunca, jeneratörlere ve güç kaynaklarına büyük ihtiyaç duyulmuştur. Edison şirketi 1882’de New York’ta, Londra’da ve Milan’da elektrik enerisini aydınlatmada kullanmak için DC üreten merkezler kurmuştur. Tesla, 1887 yılında AC motor ve enerji iletimi ile ilgili jeneratörlerden, transformatörlere kadar yedi ayrı patent başvurusunda bulunur.

1890 yılının başlarına kadar olan transformatörlerdeki ve jeneratör sistemlerindeki gelişmeler sonucunda Amerikalı Nikola TeslaAC’nin elektriki güç naklindeki kullanım avantajlarını ispat etmiştir. AC jeneratörlerini kullanan ilk büyük hidroelektrik santrali ise Niagara şelalesinde 1895’te açılmıştır. Dinamolar, güç endüstrisinde, elektrik enerjisi üretiminde kullanılan ilk jeneratörlerdir.



Bu yazıda verilen  tavsiye  ve  kurallara  uyulması  halinde  jeneratör  uzun  süre  maksimum  performans ve verimde çalışacaktır. Bu nedenle aşağıda yazılı tavsiyelere uyulması uygun olacaktır.

1) Kirli ve tozlu ortamda jeneratörün düzenli çalışma-sını sağlamak amacıyla daha sık bakım yapmaya dikkat edilmelidir.
2) Her zaman ayarlar ve onarımlar, bu işi yapmak için yetkili ve eğitimli bir kişi tarafından yapılmalıdır.
3) Her jeneratör, şasesi üzerine yapıştırılmış etiket üze-rinde gösterilen bir model ve seri numarasına sahiptir. Ayrıca bu etiket üzerinde jeneratörün imalat tarihi, gerilimi, akımı, kVA cinsinden gücü, frekansı, güç faktörü ve ağırlığı verilmiştir. Bu etiket bilgileri yedek parça siparişi, garantinin işlemesi veya servis sağlanması için gereklidir.
4) Tavsiye edilen yağlama yağı, soğutma suyu ve yakıtın kullanılması.
5) Orijinal motor – jeneratör parçalarının kullanılması
6) Tavsiye edilen emniyet ve montajla ilgili tedbirlerin alınması

Kablo Sistemleri:
Büyük güçteki jeneratör transfer panosu jeneratör odasının  dışına  ve  dağıtım  panosu  odasına  monte  edilir.Özel  proje  uygulamalarında  bu  sistem  değişikliğe  uğ-rayabilir.  Alternatör  çıkış  terminallerinden  çıkacak  güç  kabloları esnek yapıda H07RN-F tipi kablolarla montaj yapılmalı.Esnek  güç  kabloları  kablo  kanalı/  merdiveni  vasıtasıyla  taşınır. Kablolar doğru bir şeklide desteklenmiş , ve ortam ve montaj koşullarına göre seçilmiş olmalıdır.Esnek tek  damar  güç  kabloları  herhangi  bir  panoya  veya  cihaza  girişte  demir  olmayan  metal  levha  malzemeden  geçirilmelidir.

Transfer Panosu:
Küçük güçteki jeneratörler için transfer panosu jenera-tör odasına montaj yapılabilir. 600 Ampere kadar transfer panoları duvara montaj yapılan tiptir. Maksimum derinliği 370 mm dir. Zemin tipi panolar 600 Amper ile başlar.  Zemin  tipi  panonun  arkasından  minimum  800  mm alan bırakılmış olmalı.

Özellikle dikkat edilecek hususlar:
1. Motor yeterli kilo-watt gücü verecek güçte seçilmeli.
2. Alternatör yeterli kVA gücü verecek güçte seçilmeli.
3. Tanımlanan değişik yükler verildiği zaman frekans ve voltaj çökmesi kabul edilebilir sınırlar içerisinde olmalı.

Müşteri ve danışmanı bir araya gelip, yük profili hakkın-da görüşüp, özellikle en kötü yükleme durumuna göre tüm diğer yükler bağlıyken en ağır etki yapacak yükün yol verilmesi göz önüne alınarak ekonomik çözüm bu-lunması tavsiye edilmiştir.Voltaj ÇökmesiJeneratör  tarafından  mevcut  pasif  yük  taşınıyorken  ve  herhangi  elektrik  motoru  çalışırsa  sistem  üzerinde  hız  değişimi meydana gelecek ve daha fazla akım çekilmesi-ne sebep olacaktır. Yol verilen motor voltaj çökmesine sebep olacaktır. Yükün anahtarlanmasını (transferi) mü-teakip alternatör terminallerinde meydana gelen voltaj çökmesinin büyüklüğü makinenin subtransient ve tran-sient reaktansının direkt fonksiyonudur.Çökme, V = X’ du ( X’du + C)X’ du: her birim başına doyurulmamış(unsaturated) transient reaktans

     Alternatör gücü (kVA veya akım)
C : ----------------------------------
     Etki eden yük ( kVA veya akım)

Voltaj Çökmesinin Sınırlanması:
Makine üzerinde meydana gelecek voltaj çökmesini sı-nırlamanın yolları

1. Tesis edilen yükün en büyük parçası olan motorların sayıları içersinde, yüke etki edecek motorların yol ver-me sıralamasının sınırlanmasıyla mümkün olabilir.
2. En büyük güçteki motorlara ilk önce yol verilmelidir.
3. Düşük transient reaktanslı alternatör kullanılabilir, bu da büyük güçte alternatörün seçilmesi ile olur.

Non-lineer :
YüklerGüç elektroniği devrelerinde kullanılan tristörler ve tri-yaklar, besleme kaynağı üzerinde harmonik bozulması-na sebep olan büyük kaynaklardır. Lineer olmayan yük akımları düşük empedanslı şebeke beslemesi üzerinde kabul  edilebilir  sınırlar  içerisinde  olabilir  fakat  monte  edilen lineer olmayan yükler içerisinde konvertır kullanılmış ise daha önemli durum olacaktır.

Meydana gelen harmonik  akımları  kullanılan  konvertır  ın  tipine  bağlı  olacaktır. Harmonik bozulmasını bastırmak için aşağıdaki metot-lar kullanılmış olabilir: Filtre  bankaları:  Fitre  bankalarının  tasarımında  yükün  çalışma süresi göz önüne alınır ve empedans bilgisi gerekir.

• Tek ünite şeklinde konvertır grupları yapılması
• Faz değiştirme; Üretilmiş olan harmonikler özel doğ-rultucu trafoları kullanarak, ikinci sargı veya açısı değiştirilir.
• Besleme sisteminin empedansının düşürülmesi: Alternatör  gücü  artırılarak  veya  özel  dizayn  edilmiş  düşük  reaktanslı  makine  kullanılmasıyla  besleme  sisteminin  empedansı düşürülür.

Flüoresan Lambalar:
Flüoresan lambalar saf kapasitif yükler gibi yüksek tran-siyentli terminal voltajları üretir. Tesis edilen flüoresan lambaların güç faktörü düzeltici kondansatörleri, fırçasız alternatörün  döner  diyotlar  üzerinde  zorlayıcı  yüksek  trasient  meydana  getirir.  Ana  sargı  ile  paralel  endüktif  olmayan uygun direnç problemin çözümü için kullanılabilir.

Asansörler ve Vinçler:
Asansörler   ve   vinçler   frenlendiği   zaman,   mekanik   enerji,  elektrik  enerjisi  formunda  güç  kaynağına  doğru  geri besleme  yapabilir.  Bu  enerji  diğer  çalışan  cihazlar  tarafından  emilebilir,  artan  miktardaki  güç,  alternatörü  40 motor  gibi  davranmasına  ve  dizel  motoru  döndürme  yönünde  etki  etmesine  sebep  olacaktır.  Jeneratör  hızı  artacak ve dizel motor yakıt governörü yakıt beslemesini düşürecektir. Ters gücün tamamı mekanik kayıplar ve alternatör elektrik kayıpları tarafından emilmiş olmalıdır. Bu nedenle alternatöre bağlanan diğer yüklerin tamamıre-jeneratif  gücün  seviyesine  eşit  olmalı.  Re-jeneratif  gücü emmek için rezistif yük bankası sürekli olarak jeneratöre bağlanması gerekebilir.

Kapasitif Yükler:
Kapasitif  yükler  alternatörün  aşırı  ikazlanmasına  sebep  olurlar.  Kapasitif  yüklerin  etkisi  alternatörün  manyetik  doyumu  vasıtası  ile  sınırlanmış  yüksek  terminal  voltajı  meydana getirir.

Dengesiz Yükler:
Elektrik  dağıtım  panosu  planlanırken  jeneratöre  dengeli  yük  verilmesini  sağlamak  oldukça  önemlidir.  Eğer  bir  fazdaki  yük  diğer  fazlardaki  yüklerden  çok  ise,  bu  durum alternatör sargılarının aşırı ısınmasına, fazlar arası çıkış voltajının dengesiz olmasına ve sisteme bağlı olan hassas  trifaze  (3  fazlı)  cihazların  hasar  görmesine  sebep olur. Hiçbir faz akımı jeneratörün nominal akımını aşmamalıdır. Bu yükleme şartlarının yerine getirilmesini sağlamak için mevcut dağıtım sistemi tekrar düzenlenebilir. Kontrol edilemeyen, dengesiz yükten kaynaklanacak  arıza  devre  kesici  şalter  veya  elektronik  aşırı  akım  koruyucu cihaz ile önlenebilir.

Polarity (Polarisation)

Polarizasyon, Polarma. Polarite, Kutuplama . Bir elektromagnetik dalganın elektrik alan vektörünün doğrultusudur. Bir sinyalin elektriksel alanının titreşim düzlemi olarak tanımlanabilir. Uydu yayınında farklı polariteler kullanılması aynı frekansın tekrar kulanılabilmesini sağlar...

GSM 900 ve GSM 1800

Avrupa ülkeleri tarafından başlangıçta sadece Avrupa’da kullanılmak üzere geliştirilen GSM, tüm dünyada oldukça büyük bir kabul görmüş ve yaygınlaşmıştır. Bugün pek çok ülkede, GSM servislerine büyüyerek devam eden talebin karşılanması...

Lazer Sistemleri

Modern zamanlarda insanların büyük çoğunluğu lazerler ile Yıldız Savaşları filmlerinde tanıştı. Bilim dünyasında temelleri 1900’lü yılların başlarında Albert Einstein ile ortaya atılan lazer kavramı, 1970’li yıllardaki bilim kurgu filmleri ile...

Direk Tipi Trafo

İletim hatlarında gelen orta gerilimi tüketicilerin kullanabileceği alçak gerilime düşüren ve direklerin üzerine monte edilen trafolara direk tipi trafolar denir.  Özelliği Bu tip trafo merkezleri genellikle küçük yerleşim birimleri ile ana dağıtım trafosuna uzak aboneleri beslemek için kullanılır. Trafo ve donanım direk üzerine monte edilmiştir. Bir kısım elemanlar ise direğin yanında bulunan alçak gerilim panosuna monte edilmiştir.

Güneş panelleri Tasarımı

 Güneş enerjisi kullanarak elektrik üretimi, bugünlerde sıkça konuşulan yenilenebilir enerji kaynağı uygulamalarının oldukça popüler olan bir çeşididir. Bol olması, bedava olması, işletme maliyetinin düşük olması ve çevre kirliliğine yol açmaması gibi birçok iyi nedenden dolayı yatırımcıların dikkatini çekmektedir. Bu çalışmada fotovoltaik hücreler ile elektrik enerjisi üreten sistemlerin maliyeti üzerinde durulmuştur.

Kirşofun Gerilimler kanununu

 Bu yazımızda Kirşofun ikinci kanunu olarak da bilinen Kirşofun Gerilimler kanununu anlatacağız. Kirşofun gerilimler kanununa göre kapalı bir elektrik devresinde (çevrede) devre elemanları üzerinde düşen gerilimlerin toplamıgerilim kaynağının gerilimine eşittir. Veya kapalı bir çevredeki gerilimlerin toplamı sıfırdır. Aşağıdaki şekle bakıldığında kirşofun gerilimler kanunu daha iyi anlaşılır.

Parafudur

Bir yüksek gerilim tesisini veya bunun bir kısmını müsaade edilmeyen aşırı gerilimlere  karşı koruyan aygıtlara aşırı gerilimlere  karşı koruma aygıtları denir. Bu koruma aygıtlarından  biri  de  parafudurdur.  Parafudur,  büyük  akım  darbelerini  toprağa  iletir  ve işletmeyi  kesintiye  uğratmadan  aşırı  gerilimleri  şebeke  izolasyonu  için  zararsız  bir  düzeye indirir.

50 HZ frekans

Frekans bir olayın birim zaman (genel olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla, kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür. Bir saniye içerisinde oluşan saykıl sayısına frekans denir. Ülkemiz elektrik şebekesinde frekans değeri 50 Hz’de sabit tutulmaya çalışılır. Bunun sebebi özel frekanslı sistemler haricinde tüm elektrikli cihazların 50 Hz frekansına uyumlu olmasıdır.

Akım Trafoları


 Akım Trafoları  "primer" dediğimiz esas devreden geçen akımı, manyetik bir  kuplaj  ile,  küçülterek  "sekonder"  dediğimiz  ikincil  devreye  ve  bu devreye bağlı cihazlara aktarırlar. Bunun sonucunda;  a) Cihazların büyük akımlar ile zorlanması, b) OG ve YG devrelerinde, cihazların büyük gerilimler ile zorlanması önlenmiş olur.

Alternatif Akım

Bildiğimiz gibi elektrik santrallerinde döner elektrik makinaları alternatif akım, yani sinüsoidal akım üretirler. Bu akımın üretilmesi Faraday Yasası’na dayanmaktadır. Faraday Yasası’na göre bir manyetik alan içerisinde hareket eden bir iletkende bir gerilim endüklenir. Buna göre manyetik alan ve iletkenlerden oluşan bir sistemde bu büyüklükten birinin sabit, diğerinin hareketli olması gerekir.

Alternatör

Generatörlerin çalışma esaslarında anlatılan akım her yarım turda yön değiştirir. Büyük güçlü generatörlerde kutuplar elektromıknatıslardan oluşur. Kutupları oluşturan bu elektromıknatıslara uyartım sargısı ismi verilir. Dinamonun Çalışması Yönü değişken olan bu akımı tek yönlü olarak dışarı alabilmek için kolektör (komütatör) ve fırçalardan oluşan bir düzenek kullanılır.

Analog ve Sayısal Sinyaller

Haberleşme sistemleri, sinyal işleme, elektrik-elektronik mühendisliğinde sinyal fiziksel değişkenlerin nitelikleri ve davranışları hakkındaki bilgiyi taşıyan, matematiksel olarak fonksiyon biçiminde gösterilen ifadeye denir. Sinyal ayrıca fiziksel dünyada, bir sistemde yaşanan zamandaki veya uzaydaki değişimi bize gösterir ve bunu matematiksel fonksiyon olarak benzeterek üzerinde işlem yapabilmemizi sağlar.

Doğru Akım

Doğru akım, zamana göre elektriksel yönü ve şiddeti değişmeyen akımdır. Pil, akü, termokupl, doğru akım generatörleri (dinamo), güneş hücreleri gibi kaynaklardan üretilir. Genellikle düşük gerilim ile çalışan elektronik cihazlarda kullanılırlar. Elektrik enerjisini yüksek güçlerde uzak mesafelere taşıyabilmek, doğru akım sistemleri ile mümkün olmamaktadır. HVDC (High Voltage DC) iletim sistemleri buna istisnadır.

    Yusuf Gökçe

    'Yusuf GÖKÇE Blog' Teknoloji'nin her dalından hayatımızı kolaylaştıran buluşların kısa ve öz teknik bilgileri bu portalda olacak...

    Aktüel Haberler

    27 Aralık 2022
    25 Aralık 2022

    Bizden Makaleler

    © 2023 Yusuf Gökçe. Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Otomasyon, Telekominikasyon...

    Arama