Elektrik mühendisliğinde tek fazlı elektrik enerjisinin anlamı şudur: alternatif akımlı enerji dağılırken, tüm voltajların ahenk içinde değişim gösterdiği bir elektrik enerjisi sistemi kullanır. Tek fazlı dağıtımlar genelde, ışıklandırma, ısıtma ve birkaç küçük elektrikli motorun kullanımda olduğu durumlarda kullanılır. Tek fazlı elektrik, evinizde kullandığınız enerjidir. Genelde, evler tek fazlı, 220-230 Volt AC enerji ile beslenir.
Tek fazlı sistem, elektrik enerjisinin bir faz iletkeni ve bir nötr hattı ile taşındığı sistemdir. Sistem tek bir alternatif akım dalgası içerir. Düşük güç gerektiren, ev ve küçük iş yerlerinde yaygın olarak kullanılır. Ülkemizde genellikle 220-240 V gerilim taşır. Örneğin, hepimizin evlerinde bulunan prizlerin yapısına dikkat ettiğinizde prizinizde bulunan iki delikten birinin faz, birinin nötr olduğunu görürsünüz.
Küçük ev aletlerimiz, beyaz eşyalarımız, elektronik cihazlarımız bu prizlerdeki tek fazlı sistemden beslenerek çalışır.Eğer bir osiloskop alır ve evinizdeki normal bir prize takarsanız, voltajı ortalama etkin değerli (RMS), 230 Voltlu ve saniyede 50 salınım yapan bir sinüs dalgası olarak görürsünüz. Bu şekilde salınım yapan enerjiye genelde alternatifakım veya AC denir.
Tek Fazlı Sistemin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?
Avantajları:
• Genel olarak kurulum maliyeti ve altyapı araçları üç fazlı sistemlere göre daha ucuzdur. Ayrıca kurulumu ve bakımı da daha kolaydır.
• Konutlar, küçük işletmeler, ofisler gibi düşük enerji ihtiyaçlı alanlar için yeterli güç sağlar.
• Kullanımı daha basit ve pratiktir.
Dezavantajları:
• Yüksek güç gerektiren alanlarda yetersiz kalmaktadır.
• Enerji iletimi sırasında daha fazla enerji kaybına neden olur.
• Güç dalgalanmaları üç fazlı sisteme göre daha sık yaşanır.
AC’nin alternatifi ise DC’dir. Yani, doğru akım. Bu tip akım, pil ve akülerin verdiği enerjidir. Elektrik dağıtım şebekesinde AC’nin, DC’ye göre en az üç avantajı vardır:
1. Büyük elektrik jeneratörleri doğal olarak AC üretirler. Dolayısı ile DC’ye dönüşüm için fazladan bir çaba gerekir.
2. Elektrik dağıtım şebekeleri için gerekli olan elektrik transformatörleri alternatif akımla çalışırlar.
3. AC’yi DC’ye dönüştürmek basittir. Halbuki DC’yi AC’ye dönüştürmek pahalı bir iştir.
Bu nedenlerle AC daha iyi bir seçimdir.
