Bir yüksek gerilim tesisini veya bunun bir kısmını müsaade edilmeyen aşırı gerilimlere karşı koruyan aygıtlara aşırı gerilimlere karşı koruma aygıtları denir. Bu koruma aygıtlarından biri de parafudurdur. Parafudur, büyük akım darbelerini toprağa iletir ve işletmeyi kesintiye uğratmadan aşırı gerilimleri şebeke izolasyonu için zararsız bir düzeye indirir.
Yüksek gerilim cihazlarının hat arızaları, y ı ldırım düşmeleri ve kesici açması gibi manevralar sonucu meydana gelen a şırı ve zararlı çok yüksek gerilim şoklarının ve enerji iletim hatlarında meydana gelen yürüyen dalgaların hasar etkisini önleyen cihazlara veya kısaca enerji nakil hatlarında meydana gelen a şırı gerilimi toprağa deşarj eden koruma elemanlarına parafudur denir.
Elektrik enerjisinin iletiminin başlangıcından beri, y ıldırımlara karşı koruma önemli bir güvenlik problemi olarak ortaya çıkmıştır. İlk önceleri, ark boynuzları ile veya atlamanın daha az zarar vereceği noktalarda izolasyonu azaltarak, tesisler korunmaya çalışılmıştır. Bütün bu metotlar belli bir koruma seviyesi sağlamaktadır; fakat dik alınlı gerilim dalgaları için atlama gerilimini ve izolasyon dayanma seviyesini koordine etmek daima zor olmuştur.
Dik alınlı a şırı gerilimler ile karşılaşıp çalışmaları halinde, ark boynuzları, izolasyonda transformatörleri hasarlandıracak düzeyde zorlanmalara neden olabilir. Parafudurlar, 1930’larda y ıldırımlara karşı korumada kullanıldı. Son 20 seneden beri, bunların daha çok manevra a şırı gerilimlerine karşı kullanıldığı görülmektedir. Normal olarak, manevra a şırı gerilimleri 245 kV’un üzerindeki şebekelerde önem kazanırlar.
Normal durumda parafudurlar yalıtkan durumdadır. Ancak üzerinden çok büyük akımlar geçirerek toprağa iletir. A şırı akımın etkisi geçince tekrar eski haline (yalıtkan) döner. Bilindiği gibi güç transformatörlerin yüksek gerilim buşinglerinin enerji besleme ve toprak tarafında eklatörler (ark boynuzu) tespit edilmiş olarak imal edilmektedir. Trafoların montajı aşamasında ark boynuzu uçlarının birbirine baktığı ve mesafelerinin kontrol edilmesi bozuldu ise ayarlanması gerekmektedir.
